Op vrijdag 29 januari wordt in het Centrum Beeldende Kunst Dordrecht¹ het symposium CITY TUNES gehouden. Het symposium sluit aan bij de tentoonstelling TUNEY TUNES² in Teekengenootschap Pictura³ waar werk te zien is van Paul Panhuysen en Nico Parlevliet.

Tentoonstelling en symposium zijn een initiatief van Ina Boiten, kunsthistoricus en buitenpromovendus Public Sound Art aan de Universiteit Leiden.

 

Het symposium CITY TUNES gaat in op de mogelijkheden van geluidskunst in de openbare ruimte. Tijdens het symposium zullen verschillende geluidskunstenaars presentaties en lezingen houden en volgt een debat over de mogelijkheden van geluidskunst in de stedelijke omgeving. Deelnemers zijn behalve Paul Panhuysen en Nico Parlevliet, Edwin van der Heide, Paul Devens, Cilia Erens, Peter Veenstra (Lola landscape architects), Geert-Jan Hobijn (Staalplaat Sound System), Justin Bennett en Taco Stolk.
Gespreksleider is Andrée van de Kerckhove, juryvoorzitter Witteveen+Bos-prijs voor Kunst+Techniek

Algemene Info: 

16-01 t/m 21-02-2010: Tentoonstelling Tuney Tunes
Opening 16 januari 2010 om 17 uur door Prof. Dr Kitty Zijlmans, hoogleraar moderne beeldende kunst, Universiteit Leiden.

Finissage 21 februari 2010 om 15 uur met een concert op een lange snaren installatie door Paul Panhuysen en Nico Parlevliet.

Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus incl. DVD.

Voetnoten

1. www.cbkdordrecht.nl
2. van 16 jan. tot en met 21 feb.
3. www.pictura.nl

Van 27 jan. t/m 14 mrt. 2010 is in het ACN¹ de expositie ‘Toon Janssen en Oscar Lourens² , ‘THE ART OF ARCHITECTURE’ te zien.

Donderdag 28 januari om 17.30 uur zal Andrée van de Kerckhove, docent ArtEZ, de expositie openen.

 

Het ACN toont werk van deze beeldend kunstenaars omdat zij middels hun werk aspecten van de architectuur fundamenteel bevragen. Juist omdat hun autonome beeldproductie is losgezongen van de toegepaste ontwerppraktijk kunnen zij het geweten van de architectuur zijn. Zij buigen zich niet over de doelgerichte relatie tussen vorm en functie, maar onderzoeken de betekenis van het ruimtebegrip in abstracto. Zij visualiseren hun reflectie op de ordening van ruimte waardoor deze inzichtelijk wordt. Het werk van deze kunstenaars beweegt zich tussen filosofie en architectuur in. Wat Lourens en Janssen bindt, is hun terughoudendheid in de vormgeving van projecten. Hun beeldende analyses worden niet gedragen door individuele expressie, maar kenmerken zich door een nauwgezetheid die we kennen uit de architectonische ontwerptraditie.

Woensdag 3 maart om 20.00 uur lichten de kunstenaars hun werk zelf toe aan de hand van beelden die hen inspireren tot het maken van hun werk. Toegang gratis. Aanmelden: info@architectuurcentrumnijmegen.nl

Algemene info:

Expositie: 27 januari t/m 14 maart 2010
Opening: Donderdag 28 januari om 17.30 uur
Lezing: Woensdag 3 maart om 20.00 uur

Voetnoten

1. Het Arcitectuurcentrum Nijmegen is gevestigd aan de Ridderstraat 27 (De Lindenberg) in het centrum van Nijmegen.  info@architectuurcentrumnijmegen.nl
2. www.oscarlourens.nl

In 2010 bestaat Villa De Bank¹ in Enschede 25 jaar. Om dit jubileum te vieren nodigt De Bank een aantal oud-exposanten uit om opnieuw een tentoonstelling in te richten. De spits wordt afgebeten door Rinke Nijburg die in december 1988 kort na zijn afstuderen aan de Arnhemse academie zijn eerste solotentoonstelling bij De Bank had. In de tentoonstelling WHITE TRASH CAR ON A WHITE TRASH HILL laat Nijburg, naast enkele werken uit 1988, recente tekeningen en schilderijen zien.

De lezing “White Trach’ werd gehouden naar aanleiding van de opening van de tentoonstelling.

 

White Trash

Beste mensen,

Rinke heeft me gevraagd iets te zeggen ter introductie van zijn tentoonstelling. Ik wil dit graag doen door even stil te staan en enkele gedachten op te gooien bij een aantal onderwerpen die hij in werken in deze tentoonstelling aan de orde stelt.

Laat ik beginnen bij het begin, door iets te zeggen over het vroege werk.

‘”Het zijn de druppels van bloed, zweet en tranen”; dat is wat ik dacht toe Rinke me wat documentatie toestuurde van de werken die hij hier in deze ruimte, in 1988 als vers afgestudeerd kunstenaar tentoonstelde. Aangezien hij religie – en met name: de prominente plaats en betekenis van het christendom –het meest heikele punten in zijn werk noemt, verwondert een associatie met die veelzeggende lichaamssappen en de hele riedel aan christelijke iconografische associaties die je maar kunt bedenken, wellicht niet.

Tegelijk besefte ik uiteraard dat mijn associatie te maken had met wat ik nu over Rinke Nijburg weet; dat mijn spontane vergelijking tussen dat vroege werk en nu niet los van elkaar kon staan.

Vanuit die gedachte vond ik het interessant om me af te vragen hoe schuldig of onschuldig die druppels toen destijds konden zijn? Rinke’s werken uit de tentoonstelling van 1988, worden onschuldig ‘Zonder Titel’ genoemd. Het zijn als het ware open abstracte vormen die zich er bij uitstek toe lenen om het universum van de kunst te verkennen, zonder zich al te controversieel uit te spreken. Maar gezien met de tegenwoordig mogelijke tijdsafstand is het wel werk wat een prille bron suggereert dat bepalend werd voor het verdere oeuvre van de kunstenaar.

Wat fascineert is dat door de associatie met het latere werk, die vroege schilderijen als het ware hun oorspronkelijke, nog aanwezige open interpretatie, enigszins verliezen. Wat ik bedoel is dat ze voor mij althans – nooit meer die vrijblijvende onschuld zullen hebben, die ze oorspronkelijk wellicht nog hadden.

De druppelschilderijen (zoals ik ze zelf gemakkelijkheidhalve maar ben gaan noemen) hebben iets vergelijkbaar met de vlinderdasschilderijen van Rene Daniels (wat in het begin een belangrijke inspiratiebron was voor Rinke), en ze zijn m.i. ook vergelijkbaar met bijvoorbeeld de target-schilderijen van Jasper Jones in de zin dat de associatieve speculatie van de toeschouwer, voor diens eigen rekening genomen moet worden, hoewel er een sociaal of cultureel appèl wel aanvoelbaar kan zijn. Het werk is enerzijds te abstract en anderzijds te breed qua associatiemogelijkheden om confronterend te zijn.

Maar bij later werk van Rinke Nijburg wordt dat wel anders.

 

De kunstenaar maakt in 2004 bijvoorbeeld zelf een schietschijfserie, en daarin stelt hij zich veel feller, veel scherper op. Het narratief wordt essentieel en absurdistische zotheid wordt ook steeds belangrijker. Rinke presenteerde de ‘Targetserie’ in 2004 in de Paraplufabriek in Nijmegen, met het verzoek aan de toeschouwers om letterlijk op de schilderijen te schieten. In een tekst die Mirjam Westen enige tijd later schreef, bekent ze dat ze dit toen – vanuit haar professie als museumconservator – bezwaarlijk vond, en het verzoek van de kunstenaar dus niet had ingewilligd². Ikzelf herinner me ook nog mijn eigen gedachtegang bij het bezoek aan die tentoonstelling van destijds. Eveneens vanuit professionele betrokkenheid (ik ben immers opgeleid als restaurator) stelde ik me toen de vraag wat het pijnlijkste was in dit geval: schieten of niet? Stel dat het publiek unaniem had geweigerd om het verzoek van de kunstenaar in te willigen vanuit een persoonlijke ethische houding ten opzichte van kunst? Zou dan het kunstwerk (of de kunstenaar) tekort zijn gedaan, of zou dit de kunstwerken juist van schade hebben gered? Uiteraard flitst bij zo’n omstandigheid gewillig de gedachte op aan het vandalisme aan meesterwerken, zoals bijvoorbeeld de messteken in Barnett Newmans ‘ Who’s afraid of Red Yellow and Blue’. Maar bij nader inzien is dit in deze context toch een te eenzijdige bedenking; en dus een onterechte vergelijking. Het publiek werd in de tentoonstelling van Rinke Nijburg tenslotte door hemzelf ingezet als instrument. Wij waren het mes dat Fontana hanteerde bij het doorklieven van zijn doek. Door inzet van publiek heeft Nijburg toen destijds in 2004, het mes van Fontana opgezadeld met een collectief geweten. Een geweten dat het wapen parten speelt, en hem doet nadenken over zijn functie in het geheel. Er zijn meerdere opties voor goed en kwaad; macht en zwakte, voor schoonheid en geweld, voor extase en wonde.

Een ander veel voorkomend stigma in het werk van Rinke Nijburg zijn de tatoeages die figuren dragen. Het zijn brandmerkgegevens die het verhaal over het centraal gesteld personage illustreren. Verhalen over de winst en het verlies van een bestaan dat door de kunstenaar uitgetekend wordt. Het lijf van een op de rug geziene figuur staat vol verwijzingen naar een eclectisch geparodieerd drama waar Nijburg het personage mee heeft opgezadeld. De tatoeage symboliseert het ordinaire en het sublieme. De schoonheid en de verminking. De artistieke marteling en euforie tegelijkertijd. De tatoe’s zijn pictogrammen waar hele verhalen achter schuilgaan. Ik citeer ter illustratie daarvan uit het werk ‘Skin Flowers’, (2008):

2. Herodes had een geselaar […] die in een slag een letter kon geselen. Het werd de Z van Zorro [onze poes heet ook Zorro] want Herodes wist dat als hij de A liet maken, Pilatus het goede antwoord meteen zou raden en dan was het spel te makkelijk. Want de A stond voor Ariel, de kleine zeemeermin; dat wist toentertijd zo ongeveer iedereen. […] Toen de geselaar de letter erop had staan […], kon Jezus Zijn kleren weer aandoen en mocht Hij naar Pilatus. Herodes was reuze benieuwd of Pilatus het goed zou raden en welke tekening hij zou maken. Niet dat Pilatus dat zelf deed. Hij had ook een heel getalenteerde tekenaar, etser, een Romein.

3. Pilatus werd ontzettend boos toen het hem niet lukte te raden […]. Het stond nu 1-0 voor Herodes. ‘Ik zal je krijgen,’ dacht Pilatus, en hij gaf de geselaar opdracht van de Z een Davidsster te maken. Jezus stond al klaar. Hij vond het spel steeds minder leuk, maar daar trekt een landvoogd zich niks van aan. Niet iedereen kan elk spel winnen; er moeten ook verliezers zijn anders is er niets aan. De Jodenster mislukte een beetje omdat er een klein extra haakje aan de ster bleef zitten: het eerste streepje van de Z. […]. Herodes bakte er niks van. Van nieuwsgierigheid rukte hij de Heiland zelf de kleren van het lijf. […]

Tot zover deze lezing…

De kwelling en de foltering van de kunstenaarsgeest om tot het ultieme kunstwerk te komen, toont aardig wat overeenkomsten met het fenomeen ‘flagellatie’ dat staat voor het ervaren van het lijden van Jezus aan den lijve. Flagellaten waren postmoderne populaire vedetten avant la lettre. Het was als volkse beweging in de 13de 14de eeuw, aanvankelijk een omstreden fenomeen binnen de katholieke kerk, die vond dat het volk alleen via een priester in direct contact met God kon komen. Die zelfkastijding lijkt een masochistische bezigheid, maar in feite is zelfgeseling in die religieuze context een zelfverheffing. Het individu tilt zich door zelfpijniging op naar een spiritueel niveau, naar een extase.

In bepaald opzicht lijkt de kunstenaar hetzelfde te doen.

Over de verwantschap tussen kunst en religie is het laatste woord nog niet gezegd. Menigeen heeft de link gelegd en verklaringen geponeerd. In haar essay: ‘Ik ben een God in ’t diepste van jouw gedachten’³ beschrijft schrijfster en filosofe Particia de Martelaere – (…hoe toepasselijk mag een naam zijn?) – de verwantschap tussen het smachtende, haast pijnlijke verlangen naar god, naar liefde en naar kunst:

Het essay eindigt met de bedenkingen:

Religie, liefde en kunst zijn, elk op zich, mogelijke antwoorden op het onoverkomelijk verlangen essentieel te zijn tegenover de wereld. Maar het enige, althans tijdelijk, afdoende antwoord waar dit verlangen buitensporig is, en tegelijk de twijfel grenzeloos, is kunst. God is de minnaar die, als hij bestond, de meest feilloze garantie zou bieden – maar het is niet zeker of hij bestaat, men moet op zijn bestaan ‘wedden’, zoals Pascal zei. De beminde van vlees en bloed bestaat zeker, maar haar liefde is geen zekerheid. Alleen het kunstwerk is in staat de onbetwijfelbare, onverwoestbare zekerheid te geven van bestaan, én van betekenis (…) te zijn.

…De kunstenaar is narcist die geen risico’s wil nemen. Hij ‘wed’ op zichzelf (…) Maar anderzijds is daar ook de ongehoorde last van het scheppen, de bittere wetenschap dat men alles uit zichzelf moet halen en dat, na de korte extase van de creatieve act, het resultaat onvermijdelijk onbevredigend wordt, een dood ding, een uitgebluste rode vlek…Want als zijn kunstwerk werkelijk levend zou worden, zoals wellicht alle kunstenaars heimelijk wensen, dan zou het ook nee kunnen zeggen en kon hij weer van voren af aan beginnen.

God zwijgt, de geliefde is wisselvallig en het kunstwerk is dood. Dat is de tragiek van de kunstenaar. De kunstenaar is nochtans niet veeleisend, aldus de Martelaere,

Hij wil maar een ding. Het onmogelijke.

Algemene info

Gelegenheid: Opening tentoonstelling Rinke Nijburg / ‘White Trash Car on a White Trash Hill’ Locatie: Villa de Bank / Enschede
Datum: 3 ajnuari 2010
tekst: Andree van de Kerckhove
foto’s: Rinke Nijburg, Chrit Veugen

Voetnoten

1. Stichting Villa de Bank in Enschede organiseert in ene prachtige villa in het Blijdensteinpark, kwalitatief hoogwaardige tentoonstellingen. Jonge, eigenzinnige kunstenaars uit binnen- en buitenland worden uitgenodigd om in de vier tentoonstellingsruimtes hun presentaties te maken. Het merendeel van de geëxposeerde werken is ook te koop. Elke exposant maakt ook een kunstwerk voor de prentenmap die aan het eind van het seizoen als geschenk aan de donateurs wordt aangeboden.Villa de Bank is een niet-commerciële instelling en wordt financieel ondersteund door onder meer de provincie Overijssel en de gemeente Enschede. Daarnaast zorgen donateurs en sponsors voor aanvullende financiering.
2. Bron: ‘Rinke Nijburg – Piercing the Spirits’, pg. 87
3. Gepubliceerd in ‘Een verlangen naar ontroostbaarheid – over leven’, kunst en dood – uitgegeven door J.M. Meulenhoff bv, Amsterdam

‘Between Time – Between Space’ is een expositie gerealiseerd door Kunstenaarsinitiatief Paraplufabriek, in opdracht van de gemeente. De tentoonstelling die plaats vindt in het Besiendershuis aan de Waalkade, laat werk zien van 3 jonge kunstenaars die connectie hebben met Nijmegen.

‘Between Time – Between Space’ is bijzonder vanwege de uitgebalanceerde dialoog tussen de met eigentijdse media gerealiseerde kunstwerken en het exclusieve kader van dit belangrijke historische gebouw uit de 16de eeuw.

 

Kunstenaars

‘Between Time / Between Space’ gaat over de relatie tussen herinnering aan en beleving van tijd, plaats en ruimte. De drie kunstenaars gebruiken deze thematiek elk op een verschillende manier:

Dorien de Wit

Dorien de Wit benadert momenten, plekken en omgevingen vanuit een beschouwelijk perspectief. Aan de basis liggen vragen over onze waarneming, ons bewustzijn en ons denken. ‘Waar ligt de grens van wat wij nog wel en wat wij niet meer bevatten?’ Naast beeld is ook taal belangrijk; tekst vormt haar uitgangspunt. De creatie die de Wit in het Besiendershuis toont lijkt in eerste instantie verhalend, terwijl bij nader inzien blijkt dat elk narratief uitblijft. Ze creëert hiermee spanning. Het lijkt alsof het verhaal feitelijk onmogelijk verteld kan worden.

 

Anneke Ingwersen

Het werk van Anneke Ingwersen refereert naar de magie van de fantasievolle belevingswereld. Ze creëert een ruimteomvattende sfeer naar voorbeeld van de Lanterna Magica, gerealiseerd met eigentijdse middelen en apparatuur. Een magische wereld waarin toeschouwers als het ware worden binnengezogen. Haar werk – voornamelijk projectie van intens kleurrijk licht en bewegende vorm – neemt de concrete omgeving geheel in zich op, waardoor die plek deel wordt van iets nieuws. Zodoende creëert ze binnen een bestaande context een schaduw van een nieuwe imaginaire wereld.

 

Eva Olthof

Eva Olthof toont in haar installaties affiniteit met de documentaire en een fascinatie voor geschiedenis die onze tijd kenmerkt. Haar werk bestaat vrijwel altijd uit samenstellingen van foto’s verwerkt in installaties of projecties . Olthof kiest thema’s die te maken hebben met een specifieke plek, die ze tegenover het aspect tijd stelt. Ze benadert de relatie tussen beiden zowel conceptueel als poëtisch. Als beeldende Haiku’s die de toeschouwer ertoe aanzetten om na te denken over de subtiele nuances tussen de waarachtigheid en waarschijnlijkheid van onze herinneringen.

 

Info

Datum: 1 november – 27 december 2009
Locatie: Besiendershuis (aan de Waalkade), Steenstraat 26 – Nijmegen
Organisatie: Kunstenaarsinitiatief Paraplufabriek
Kunstenaars: Anneke Ingwersen, Eva Olthof en Dorien de Wit
Curator: Andree van de Kerckhove
Vormgeving publicatie: Jan Wieger van den Berg
Ondersteuning technische realisatie expo en redactie publicatie: Gerard Koek

 

Gebruik onderstaand formulier om een email te sturen:

Ieder jaar weer levert de afdeling Fine Art Arnhem van ArtEZ tal van veelbelovende kunstenaars. Wie zijn zij, wat willen ze, en waar gaan ze naar toe? Voordat zij hun horizonten verleggen koos het MMKA in kader van Made in Arnhem, de beste jonge honden van de afgelopen jaren uit voor een tentoonstelling in het museum¹

In ‘Today it’s me’ zijn allen kunstenaars vertegenwoordigers van de eerste generatie die geheel binnen het digitale tijdperk is opgegroeid. Ze werken met de meest uiteenlopende media. Voor hen is het laveren tussen de virtuele en de concrete werkelijkheid een evidentie.

Licht en donker

In de tentoonstelling ‘Today it’s me’ worden die twee parallelle werelden gevisualiseerd. Een wereld in het donker en een wereld in het licht. Beide zijn even werkelijk als fictief. Twee werelden die zich op dezelfde plek openbaren, maar die gedurende een bepaalde tijdspanne om beurten plaats ruimen voor elkaar.

15 minutes

Het ene kwartier loopt de toeschouwer in het donker door de zalen van het museum. Na een kwartier gaan alle lichten aan en loopt men vervolgens door de verlichte tentoonstellingsruimten. De expositieruimte verdubbelt: White Cube wordt Black Box en vice versa.

 

Zaal: OOST 4 ~ Heidi Linck

Heidi Linck² onderzoekt en veroorzaakt veranderingsprocessen in ruimtes. Ze is gefascineerd door veranderingen die in onze gebouwde omgeving plaats vinden en die uitdrukking geven aan ontwikkelingen binnen de culturele en maatschappelijke werkelijkheid. Haar werk ontstaat ter plekke in de gegeven ruimte, waardoor ze deel wordt van haar installaties, tekeningen en videowerken.

Belangrijke terugkerende verschijnselen in het werk van Heidi Linck zijn schaduwen en sporen. Ze gebruikt deze fenomenen als voertuig, als verwijzing naar andere bestaande of denkbeeldige omgevingen. In haar installaties transformeren ze tot tastbare vormen. Ze krijgen een objectmatig gedaante. Daardoor ontstaat er zowel inhoudelijk als fysiek een nieuwe dimensie, een dialoog tussen de fictieve en de effectieve ruimte.

Over haar nieuwe installatie in de tentoonstelling zegt ze:

“Vertrekpunt was een kast die niet meer in de kamer stond. Op de plaats waar deze kast altijd had gestaan en nu was weggehaald, ontstond een lege plek. Deze lege plek vertoonde andere kleuren, andere verf en andere vloerbedekking […].”

Wat de kunstenaar intrigeert is dat een dergelijke situatie zichtbaar maakte hoe de ene ruimte/tijd overgaat in de andere. De herinnering aan een ruimte schept verbeelding die op zich weer nieuwe ruimte biedt.

“De kast is geen kast meer, maar meer aanwezig dan ooit. De lege plek is geen leegte, maar materie. Het is een kamer-in-een-kamer.”

 

Zaal: OOST 3 ~ Wouter Venema

“Elke avond lees ik een bericht uit een oude, haast doorzichtige krant. … :

Onder de steden die bedolven lagen onder de as van de Vesuvius heeft men sporen aangetroffen van nog oudere steden, op hun beurt begraven in een nog verder verleden. Hun bewoners hebben gebouwd op de aslaag die de vorige stad bedekte…”

In het werk ‘Echoes’ van Wouter Venema³ wordt een persoonlijk verhaal verteld. Door middel van een ingefluisterde voice-over voert de kunstenaar ons mee in een beschouwing over de gelaagdheid van de wereld en van het leven. De film heeft een zacht timbre en een rustig ritme waarin de chronologie van belevingen wordt verwisseld.

Wat het werk – naast de bijzondere ingetogenheid – aangrijpend maakt, is de betrokkenheid die tussen toeschouwer en personage gecreëerd wordt. De toeschouwer is ooggetuige van een uiterst persoonlijke ervaring , een gedachtegang die de persoon meemaakt. In die subtiele menselijke beleving die zich afspeelt op stille beladen plekken, sublimeert de kunstenaar impressies aangaande tijd, ruimte en de gelaagdheid (echo) van ons bestaan. Het zijn ervaringen die herkenbaar zijn en waar we ons als toeschouwer mee kunnen identificeren. Ervaring over het onmetelijke en het verborgene, waar we, voor we het goed en wel beseffen, al te vaak achteloos aan voorbij gaan.

“Ik heb het krantenbericht nu duizenden malen gelezen. En elke keer denk ik eraan hoe het is om op het as te staan. Hoe je dan op vele plekken tegelijk kan zijn.”

 

Zaal: OOST 3 ~ Levi van Veluw

Op een heel eigenzinnige manier bespeelt Levi Van Veluw⁴ het onderwerp zelfportret versus zelfbeeld. Hij richt zijn onderzoekt op de spanningsboog tussen herkenning, inbeelding en verbeelding. Meestal gebruikt hij fotografie als medium.

Bijzonder aan het werk van de kunstenaar is het dubbelbeeld dat hij in het spel van het kunstwerk inbrengt. Van Veluw kijkt naar zijn spiegelbeeld als naar een onbeschreven pagina en denkt vervolgens na welk beeld hij deze keer zal oproepen. Enerzijds portretteert hij, en anderzijds maakt hij de geportretteerde ondergeschikt aan het beeld, doordat hij het aangezicht bewerkt alsof het een blad papier, een homp klei of een ondergrond voor een landschappelijke maquette is. Door zichzelf als beelddragende ondergrond op te stellen, creëert hij voor de toeschouwer een mysterieus verband tussen picturale voorstelling en persoonlijke gedachte. Zelden kijkt het personage ons aan, wat accentueert dat het geheel opgaat in een eigen denkwereld.

In de serie ‘Natural transfer’ gaat de kunstenaar een stap verder. Hier gaat het niet over spiegeling maar over projectie; over geconditioneerd en bevooroordeeld kijken. Hij bespeelt de ondertussen ontstane verwachting die het publiek bij zijn werken heeft. Via herhaling van de door hem veel gebruikte ¾ positie van het geportretteerde aanzicht, het licht voorovergebogen hoofd en de naar beneden gerichte blik, schept hij verwarring aangaande onze verwachtingen omtrent gelijkenissen en verschillen in identiteit.

 

Zaal: OOST 2 ~ Witte van Hulzen & Sander Breure

Voor het maken van ‘You’ll Never Walk Alone’ verbleven Witte van Hulzen⁵ & Sander Breure⁶ drie maanden in Uganda. De film is daar geschreven en opgenomen; een abstracte, poëtische vertelling over jongenslevens in Uganda. Geen van de mensen in de film hebben eerdere ervaring als acteur.

Op sommige momenten zou je denken dat het om documentaire beelden gaat, ware het niet dat een aantal aspecten in de film ‘You’ll Never Walk Alone’ ons daaraan doen twijfelen. We zien jonge Afrikaanse mannen in uiteenlopende scènes die – ook al zijn we nooit zelf in Afrika geweest – vanwege onze kennis via de media, op het eerste gezicht niet ongewoon lijken. Zowel de eenzame cowboy ronddwalend in een winkelcentrum in Kampala als een groep mannen die shotguns dragen in de hallucinerende atmosfeer van een lege nachtclub komen op zich niet direct merkwaardig over. Toch introduceren de scènes bevreemdende rekwisieten of handelingen die op de een of andere manier niet passen in de context. Een bizar gevoel van cultuurverwarring wakkert onze aandacht aan. Die opmerkzaamheid wordt nog aangescherpt doordat er in de film geen woord gesproken wordt, al duurt het door de indrukwekkende beeldcompositie en de sublieme geluidsregie even voordat de afwezigheid van taal tot ons doordringt. Aan het eind van het verhaal is het lang niet meer zo duidelijk waar het verhaal zich daadwerkelijk heeft afgespeeld.

Breure & van Hulzen werken al geruime tijd samen aan de productie van videowerk en performances. Bijzonder is hun vermogen om elkaar en degene waar zij mee samenwerken, evenwaardig ruimte te bieden. Hun aandacht voor dit sociale aspect komt ook inhoudelijk tot uiting, in bijvoorbeeld een gevoeligheid voor de complexe relatie tussen cultuur en identiteit.

 

Zaal: OOST 2 ~ Judith Kisner

Kunst heeft volgens Judith Kisner⁷ te maken met vrijheid. “De vrijheid om niet tegengehouden te worden. De vrijheid om in de leegte te springen zonder gekwetst te worden.”

Humor – een belangrijk ingrediënt binnen haar werk – krijgt vrij spel. Zelfs wanneer het balanceert op een gevaarlijk kantelpunt naar het gruwelijke. Schilderkunst is het wapen waarmee de kunstenaar het juk van het bestaan te lijf kan gaan. Het is passie en veldslag , een vlucht en een pamflet tegelijkertijd.

Er is een parabel van Marguerite Yourcenar welke Sigmar Polke, tijdens een prijsuitreiking die hem in de jaren ‘90 ten dele viel, voordroeg. Het verhaal gaat over een keizer die uit boosheid de oude schilder Wang-Fô de ogen wilde laten uitsteken en de handen laten afhakken. Dit vanwege het feit dat de werkelijke wereld niet kon concurreren met deze die de kunstenaar schilderde. Voor de wrede daad zich zou voltrekken, gebood de keizer de kunstenaar eerst nog het landschapsschilderij te voltooien waar hij hem opdracht voor had gegeven. Het verhaal vertelt dat de schilder toen een zeezicht schilderde met een boot. De boot voer helemaal om een grote rots heen. Via die weg wist het de open zee te bereiken waardoor de kunstenaar en zijn gezel voorgoed achter de horizon verdwenen en zij zo aan de wrede vloek van de keizer ontsnapten.

Wellicht is er geen metafoor die, in overeenstemming met de visie van Judith Kisner, het gevaar en de macht, de power en de joke van schilderkunst, beter definieert dan dit.

 

Zaal: OOST 1 ~ Sil van der Woerd

Tijdens zijn studie begon Sil van der Woerd⁸ met het mixen van film en nieuwe media, live action en prominente soundtracks. Ondertussen heeft hij zich verder ontwikkeld als filmmaker en werkte hij bij de Gnomon School of Visual Effects in Hollywood en momenteel bij Digital Domain als visual effects artist. Kenmerkend voor zijn werk is de ontmoeting tussen de fictieve en fysieke ruimte. De vervlechting tussen de virtuele en de werkelijke wereld weet hij op een meesterlijke manier te bespelen.

Wat van der Woerd’s werk betreft is het niet interessant om koste wat het kost een onderscheid te willen maken tussen het autonome kunstenaarschap en het werken in opdracht. Veel fascinerender is het om te zien hoe hij met zijn creatief talent en enorme technisch perfectie de grens tussen entertainment en kunst weet te vervagen. Het werk confronteert ons zodoende met ons eigen cliché-denken betreffende kunst.

De film die in deze tentoonstelling te zien is, loodst ons vanuit een computergegenereerde mijnschacht, binnen in een surrealistisch sprookje: een werkelijke ondergrondse kille mijngrot wordt het decor van een contrasterend kwetsbaar naakt, wat zich ter bescherming langzaamaan omwikkelt in een zacht cocon en een zoetgevooisde actuele popsong. Die metamorfose verdringt uiteindelijk de grijze kille context en sleept de toeschouwer mee in een volmaakt Disneyaans animatiesprookje als slottafereel.

 

Zaal: OOST 1 ~ Louise te Poele

Louise te Poele⁹ werk met het medium fotografie. Haar beelden ontstaan vanuit haar fascinatie voor het afbeelden van de mens. Ze is geïnteresseerd in bijzondere karakteristieken bij mensen. In haar werk geldt het gezegde ‘les extrêmes se touchent’ zondermeer. Het zijn namelijk de persoonlijke eigenaardigheden op welke manier dan ook, die een individu boeiend maakt. Getuige daarvan zijn bijvoorbeeld de serie ‘Farmers’ waarin mensen van het platte land de hoofdrol spelen.

Bekenden, minder bekenden, familie, fotomodellen of toevallige voorbijgangers observeert ze en legt ze vast. Ze is gefascineerd door wat een individu excentriek maakt. Het buitengewone of zonderlinge staat bij haar synoniem voor het schone. Vanuit die positie kiest ze haar modellen zorgvuldig uit. In haar fotografie gaat ze vervolgens een stap verder doordat ze – weliswaar geïnspireerd door de aparte eigenheden van degene die ze fotografeert – het portret door middel van haar bewerking transformeert naar een eigen nieuw karakter.

Heel vaak laat de kunstenaar haar figuren opdoemen vanuit een donkere achtergrond waarmee ze een theatrale uitdrukking opvoert. Door het creëren van personages en het toepassen van clair-obscur refereert ze met eigentijdse fototechnieken en bewerkingsmethoden aan de klassieke schilderkunst. De figuren doen ons denken aan herinneringen uit een vervlogen verleden, terwijl het werk midden in de hedendaagse realiteit ontstaat.

 

Algemene info

Concept: Andree Van de Kerckhove¹⁰
Datum: 12 september – 25 oktober 2009
Locatie: Museum voor Moderne Kunst Arnhem
Kunstenaars: Heidi Linck, Judith Kisner, Levi van Veluw, Louise te Poele, Sil van der Woerd, Witte van Hulzen & Sander Breure, Wouter Venema

 

Voetnoten

1. ’Made in Arhem – INVITES’, 2009 is de derde editie van het kunstfestival ‘Made in Arnhem’. Vorige edities vonden plaats in 2002 en 2005
2. Breda, 1978
3. Groningen, 1985
4. Hoevelaken, 1985
5. Bolsward, 1984
6. Leiderdorp, 1985
7. Hulst, 1983
8. Tiel, 1982
9. Winterswijk, 1984
10. in opdracht van ArtEZ – FAA en MMKA

 

Simon van Til

Simon van Til heeft uitgesproken opvattingen over de betekenis van de fotografie. Vooral de ontleding en beschouwing van de fotografie, welke in beginsel vooral authentiek en “echt” is, stelt hij centraal. Ook de factor ‘tijd’ speelt binnen zijn werk vaak een belangrijke rol. Deze ingrediënten leveren een scherp analytische en documentaire beeldtaal met een fascinerende zeggingskracht op.

Binnen de tentoonstellingsreeks ‘Tabularium’ is de positie van Simon van Til enigszins anders dan die van de vorige kunstenaars. Juist omwille van zijn visie ten aanzien van fotografie in het algemeen en zijn werk in het bijzonder, werd hij uitgenodigd om de tentoonstellingsreeks af te sluiten als een review, een kijk op wat er aan zijn eigen presentatie vooraf is gegaan. Hoewel hierdoor sprake is van een concreter geformuleerde opdracht in vergelijking tot de andere tentoonstellingen, werd hem binnen dit kader volledige autonomie gegund.

In de loop van het voorbije jaar is van Til er in geslaagd een boeiend eigenzinnig concept te ontwikkelen aangaande het benaderen van het werk van de anderen. Telkens wanneer er zich een nieuwe tentoonstelling aandiende, stelde hij het onderzoek naar het geëxposeerde werk in functie van zijn eigen presentatie-ideeën minutieus bij. “Ik stel mezelf als doel bij iedere tentoonstelling een skelet te maken van de getoonde werken of installaties. Een samenvatting die niet zozeer als hoogste doel heeft een letterlijke weergave van de getoonde werken te willen zijn maar wel de inhoud en vorm kan overbrengen of herinneren. Tevens onderzoek ik de eigenschappen en functies van de fotografie in relatie tot de getoonde werken en inhoudelijkheden.”, zo formuleerde hij zijn werkwijze begin november. Een paar maanden later resulteerde deze aanpak in de beschrijving van een helder tweeledig concept:

Ten behoeve van de interpretatie van zijn tentoonstelling vindt Simon van Til het van belang dat men weet dat elke afbeelding die deel uitmaakt van zijn presentatie, een reproductie is. Het zijn stuk voor stuk beelden die afkomstig zijn uit één van de vorige 7 tentoonstellingen. Op die manier realiseert hij als het ware een samenvatting van de gehele tentoonstellingsreeks. Door keuze van wat al dan niet ‘gereproduceerd’ wordt en vooral ook door de wijze waarop dit telkens weer anders gebeurt, componeert hij tegelijk een compleet eigen verhaal en geschiedenis.

Als afronding maakt de kunstenaar tenslotte nog een uitzondering op zijn eigen opgelegde regel. Een vroeger werk van hemzelf, ‘Willem. Untitled.’ 2007, bestaande uit 2 identieke foto’s van een man, wil hij aan de reeks portretten in de kluis toevoegen. Zonder toevoeging van een persoonlijke portretbijdrage is Tabularium #8, ‘Appendix I & II’ als review van een 8-delige tentoonstellingsreeks immers geen voltooit geheel.

 

Algemene info

Locatie: Projectruimte CBKNijmegen
Van 12.06.2008 t.e.m. 13.07.2008

 

Robbrecht en Daem

In de architectuur van het duo Robbrecht en Daem speelt kunst al van bij het begin een hoofdrol. Gevolg is dat er in heel wat opdrachten die ze genereerden en tot uitvoering hebben gebracht een verbondenheid met kunst centraal staat. De dialoog tussen architectuur en kunst is ondertussen uitgegroeid tot een leidraad binnen hun oeuvre. Het begon midden de jaren tachtig met een woonhuis van een kunstverzamelaar. Vervolgens vroeg in 1986 Kasper König hen om geschikte ruimten te creëren binnen de muren van de St. Pietersabdij in Gent voor de presentatie van werk van onder andere Jef Geys, Raoul de Keyser en René Heyvaert. Vele creaties volgden: de ‘Aue Paviljoens’ voor Documenta IX in Kassel (later aangekocht door de stad Almere), een museumvleugel voor het Boymans van Beuningen, een concertgebouw in Brugge, etc…

Ooit zei Paul Robbrecht over een muur, dat die er stond “ten teken van de solidariteit die architectuur dient te betonen in de verovering van de plaats voor de kunst.”¹ Architectuur beschikt over de mogelijkheid om een beeld te voorzien van een omgeving, een sfeer, waarin het kunstwerk ten volle zichzelf kan zijn. Vanuit dit perspectief is de architectuur van Robbrecht en Daem verdienstelijk aan de kunst die ze herbergt en omarmt. De architectuur is daarbij noch onderdanig, noch dominant. Veeleer is er sprake van een voortdurend zoeken naar synergie. Hun architectuur en de kunst die er zijn plaats in vindt bewegen versterkend – haast sensueel – om elkaar heen. Er is geen ballast, geen aanvullende franje, enkel een sober maar krachtig 1 op 1 contact tussen beide.

En toch … Ik stel voor dat we het deze keer verder niet hebben over de relatie tussen de architectuur van Robbrecht en Daem en de kunst die daarin haar plaats vindt. Los van het feit of het bouwwerk al dan niet ook een architecturaal (functioneel) doel dient, fascineert me in hun werk namelijk vooral ook de bijzondere poëtische verbeelding die het bouwwerk zelf uitdraagt. Voorts zijn er in het oeuvre van Robbrecht en Daem bouwwerken waar de vraag of het nu over architectuur of beeldende kunst gaat mijns inziens totaal zinloos is. Ze zijn het gewoonweg allebei. Op dit gegeven in hum oeuvre wordt in Tabularium # 7 de aandacht gericht.

Binnen de beslotenheid van de tentoonstellingsruimte – de voormalige ondergrondse bankkluis – wordt in “Van de weg af” een uitzicht gecreëerd op een paar recente bouwwerken. Het oudste dateert van een zestal jaar terug, het meest recente van vorig jaar. Ze hebben als gemeenschappelijk uitgangspunt dat ze in functie staan van een bijzonder uitzicht op de natuur en het landschap. Een focus op de natuur rondom ons, maar daarmee evengoed ook die binnen in ons. Tegelijk zijn deze bouwwerken ook beeldbakens in een landschappelijk kader. Herkenbare plekken op afstand, die uitnodigen om je er naar toe te begeven, zodoende de wereld even vanuit een ander standpunt te bekijken en er vervolgens weer vandaan te gaan. Plaatsen zoals de kunstenaar Juan Muñoz in een brief aan Robbrecht beschrijft: “…In een of ander boek dat nu verloren ligt in de laden van mijn herinnering, meen ik ooit te hebben gelezen dat de onvergetelijkste plekken niet naar zichzelf verwijzen, ook niet iets buiten zichzelf voorstellen, maar wel de ontmoeting met een andere individualiteit zoeken.”

In het kader van Tabularium bieden Robbrecht en Daem op persoonlijke manier met schetsen en foto’s zowel een inzicht in, als een uitzicht op een aantal van hun werken.

 

Algemene info

De foto’s in deze tentoonstelling zijn het werk van Kristien Daem.

Locatie: Projectruimte CBKNijmegen
Van 15.05.2008 t.e.m. 18.06.2008

Voetnoten

1. uit: ‘De architectuur en het beeld’ – 1989 / auteur: Bart Cassiman

“Het begint al met de vraag of je een jongen of een meisje bent en wat voor speelgoed je krijgt. Je identiteit is een constructie, zij is constant in ontwikkeling en je hebt haar maar ten dele in de hand. Je kunt bepaalde kleren aantrekken, maar al toont dat dan slechts deels wie je bent, je zal er desondanks door geclassificeerd worden. Je beeldt een type uit maar daarmee ben je het nog niet. Dit mechanisme is wat me fascineert. Daarmee speel ik in mijn werk.”

“In elk werk refereer ik aan een reguliere situatie, waar een specifieke gedragsrol aan ten grondslag ligt. Deze referentie zoek ik binnen het domein van de psychologie, sociologie en film. Ik heb een werkwijze ontwikkeld waarbij ik gebruik maak van improvisatieopdrachten, om binnen het werkscript een (nieuwe) gedragsrol te laten ontstaan”.

 

Anneke A. de Boer

Je zou haar werken situatieschetsen kunnen noemen. Vaak gaan ze over menselijke gedragsrollen, waarbij fictieve situaties tegenover natuurlijke gesteld en ook uitgespeeld worden. De aanpak die ze hanteert doet me nog het meest denken aan gerechtelijke reconstructies. Alsof ze de werkelijkheid vanuit een herhaling benadert en onderzoekt. Een herhaling in slow motion, minutieus geanalyseerd en in kaart gebracht.

Hoewel Anneke A. de Boer hoofdzakelijk film en fotografie als beeldend medium gebruikt, ligt daar altijd een conceptuele structuur aan ten grondslag. Doorgaans werkt ze projectmatig en in series. De manier waarop ze vervolgens dit materiaal presenteert, heeft meestal de vorm van een installatie. Het filmisch en/of fotografisch beeld vormen de data die onderdeel zijn van een ‘mise-en-scène’.

De kunstenaar zit haar modellen of personages soms letterlijk, maar vrijwel altijd figuurlijk, dicht op de huid. Ze werkt uitermate gedetailleerd en precies en wellicht ook juist daarom is er evengoed sprake van een bepaalde afstandelijkheid. Dit kenmerk maakt aan de toeschouwer duidelijk dat waar we via het werk naartoe getrokken worden niet het personage an sich, maar iets anders is. We krijgen niet zozeer te maken met een analyse van een persoon of personage, maar met een analyse van de rol(len) die een personage of een model in haar werk aanneemt. Zoals in ‘Running and Falling (Actress and Stuntwoman)’, een installatie uit 2004 dat bestaat uit een aantal reeksen filmstills die ze geordend en in delen, ruimtevullend presenteert. De foto’s tonen twee identiek ogende vrouwen die over een weg rennen in een verder vrij neutraal landschap. Ze verbeelden beide eenzelfde personage maar elk heeft echter zijn eigen rol: de actrice rent met een expressievolle theatrale uitdrukking, terwijl de stuntvrouw zich voornamelijk concentreert op de uitvoering van een geënsceneerde val. Geheel tegen de regels van de film in, brengt de kunstenaar in dit werk deze beide personages tegelijkertijd in beeld.

Anneke A. de Boer is gefascineerd door het andere of het dubbele ‘zelf’. Ze stelt zich op als regisseur, laat vervolgens mensen zichzelf opvoeren en speelt zodoende een spel met de werkelijkheid. De werkelijkheid die in de kern – al lijkt het soms anders – even abstract is als de begrippen fictie en fantasie, en daardoor in feite even onzeker. De Boer duidt daarmee op het tere punt van de werkelijkheidservaring, namelijk op de relativiteit ervan. De personages die ze in haar werk opvoert doen me denken aan het kortverhaal ‘De Stemmenimitator’ van Thomas Bernhard: het relaas van een gerenommeerde performer die voor een opvoering uitgenodigd wordt door een prestigieuze maatschappij. De stemmenimitator voldoet met glans aan de wens van zijn opdrachtgevers. Meer nog, na zijn opvoering geeft hij vervolgens nog eens gehoor aan alle verzoeken die het publiek naderhand weet te verzinnen. Wanneer men hem tot slot echter vraagt om zijn eigen stem te imiteren, zegt hij dat niet te kunnen.

 In de context van Tabularium zal Anneke A. de Boer de tentoonstellingsruimte benaderen als een ‘tussenruimte’ naar de buitenwereld. Een transit tussen de fictieve wereld en die van de werkelijkheid. De tentoonstelling “She likes to drink her coffee black” is een rolverwisselingstudie waarin gespeeld wordt met verschillende realiteitsbenaderingen. De expositieruimte zal getransformeerd worden tot een gebied waarbinnen men zich bewust wordt van het uitgebreide spel van rollen dat zich dagelijks in en om ons heen afspeelt.

 

Algemene info

Locatie: Projectruimte CBKNijmegen
Van 27.03.2008 t.e.m. 04.05.2008

“… Ik zag het en het is grooter dan alle beschrijving. Want indien iemand de gebouwen en alle werken door de Hellenen verricht bij elkander zou willen tellen, dan zouden zij blijken van minder moeite en kosten te zijn dan dit labyrinth, en toch is ook de tempel in Ephesus belangrijk en die in Samos. Ook de pyramiden waren boven beschrijving en ieder van hen opwegend tegen vele en groote Helleensche werken, doch het labyrinth overtreft zelfs ook de pyramiden. Want het heeft twaalf overdekte hallen met tegenoverstaande deuren, zes naar den noordewind en zes naar den zuidewind gericht, aan elkander verbonden, en één zelfde muur omsluit ze van buiten. Er zijn twee soorten van kamers in, de eenen onder den grond, de anderen in de lucht op de eersten, drieduizend in getal, vijftienhonderd van ieder soort. De vertrekken in de lucht hebben wij zelf gezien en doorwandeld en zelf ze aanschouwende spreken wij er over, doch de onderaardsche kennen wij enkel uit berichten. Want de Egyptische bewakers wilden ze geenzins laten zien, bewerende, dat daar de graven waren van de koningen, die het eerst dit labyrinth bouwden en van de heilige krokodillen. Zoo dan spreken wij over de vertrekken onder den grond van hooren zeggen er over leerende; die daar boven, grooter dan de werken der menschen, zag ik zelf. Want de wandelingen door de kamers en de drentelingen door de hallen, rijk aan merkwaardigs, boden mij ontelbare wonderen, als ik uit de hallen in de vertrekken ging en uit de kamers in de zuilengangen, en weer naar andere vertrekken uit de zuilengangen en naar andere hallen uit de kamers. Het dak van dit alles is van steen, evenals de muren, doch de muren zijn vol ingehouwen beelden; en iedere hal is met zuilen omgeven van witten, goed aaneensluitenden steen. Bij den hoek, waar het labyrint eindigt, staat een pyramide van veertig vademen, waarin groote figuren zijn ingehouwen; onder de aarde is een weg daarheen gemaakt.”

Uit: Herodotus / Boek II – vertaald door Ch. M. van Deventer

 

Louis De Cordier

In het belang van zijn reizen ontwikkelt Louis De Cordier installaties en modules. Vaak zijn die constructies nauw verbonden met de natuur in die zin dat ze ontworpen en gebouwd zijn als potentiële attributen om (in) te overleven. Louis De Cordier bevindt zich daarmee op het grensvlak van architectuur, kunst, techniek en wetenschap. Zo realiseerde hij vorig jaar in het kader van de tentoonstelling ‘No Man’s Land’ een soort van survival uitrusting. Tools die voorzien in primaire menselijke behoeften zoals bescherming, voeding en contact. Een lichtgewicht honingraatframe als potentiële draagstructuur voor een tent, een trampolinevormig frame met membraam om vocht uit de lucht op te vangen, een spiraalvormige antenne waarmee radiogolven vanuit de ruimte gedetecteerd kunnen worden. Hoewel de drie installaties in hun opstelling veel grondoppervlak innamen, was het eveneens overduidelijk hoe compact en moeiteloos ze, ten behoeve van een eventuele doorreis, kunnen opgevouwen en meegenomen worden.

Dit voorbeeld illustreert dat wat de kunstenaar maakt, geen louter utopische constructies zijn. Het zijn vaak objecten met een functie. Van primaire instrumenten om te kunnen leven tot hoog technologische, ter ontdekking van kennis. Niet alleen het element ‘actie’, maar ook het begrip ‘tijd’ speelt daarin een bepalende en betekenisgevende rol. Of zoals hij het zelf formuleert: “Het werk ontstaat uit een nood om dingen te maken of te vinden die als kennisdragers de tijd (kunnen) overleven. Mijn interesse gaat uit naar voorwerpen waarin wetenschap en kunst versmelten om duizenden jaren van vergetelheid of onbegrepenheid te kunnen overwinnen, en zodoende ooit als mestbal te kunnen dienen om nieuwe culturen te voeden en te laten groeien.”

In het kader van Tabularium zal De Cordier de relatie tussen kunst, wetenschap en geschiedenis centraal stellen. Het element ‘tijd’ mystificeert hij zowel als dat hij het relativeert doordat hij het in de uitersten bij elkaar brengt. De vorm waarmee het ‘nu’ wordt ingevuld laat hij balanceren tussen verwijzingen naar zowel millennia geleden als millennia verder in de toekomst. Ergens temidden van een Nebra hemelschijf van zo’n 3600 jaar terug¹ en een de Voyager Golden Record² die de ruimte werd ingestuurd om eens uit de zwaartekracht van ons zonnestelsel te ontsnappen en zodoende misschien ooit andere bewoonde werelden te bereiken.

Verder zal hij met videowerk refereren naar zijn archeologisch scan-project in de omgeving van de piramide van Hawara. Volgens eeuwenoude overlevering heeft zich daar een indrukwekkende tempel bevonden die door de Griekse geschiedschrijver Herodotus, 2500 jaar geleden de naam ‘labyrint’ meekreeg. Latere geschiedschrijvers vermelden eveneens het megalomane bouwwerk. Zo beschrijft Diodorus Sicullus het labyrint van Hawara als de inspiratiebron van Daedalus, gevierd beeldhouwer/architect/uitvinder uit de Griekse mythologie, toen deze het labyrint van Koning Minos in Knossos ontwierp.

Kennis over en doel van zijn Egyptische expeditie wil De Cordier, door het presenteren van verzamelde documenten, persoonlijke ideeën en beelden, in de tentoonstelling integreren.

 

Algemene info

Tabularium # 5 – LABYRINT
Locatie: Projectruimte CBKNijmegen
Van 14.02.2008 t.e.m. 16.03.2008

Voetnoten

1.  De in 1999 gevonden Nebra-schijf, toont een weerspiegeling van de hemel. Het werd gebruikt als een astronomische klok
2. Voyager Golden Record: grammofoonopname die meegestuurd werd met de Voyager-ruimtevaartuigen 1977 / bevatten een selectie geluiden en beelden waarmee het leven en de cultuur op aarde geillustreerd worden met als doel buitenaardse levensvormen te informeren over leven op aarde.